Với quyết tâm chính trị cao, sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các cấp; sự phối hợp chặt chẽ của các cơ quan, đơn vị và sự đồng thuận của nhân dân, thân nhân các gia đình liệt sĩ, ngày 21/7/2026, xã Yên Mô đã hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ Yên Mô, về đích trước 149 ngày so với mục tiêu đã xác định (Kế hoạch đặt ra là hoàn thành trước ngày 20/12/2026).

Đây là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong việc thực hiện Chiến dịch "500 ngày đêm", góp phần đẩy nhanh tiến độ xác định danh tính các anh hùng liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN, tiếp tục thực hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa" của dân tộc.

Nghĩa trang Liệt sĩ Yên Mô hiện là nơi an táng 1.342 phần mộ liệt sĩ, trong đó có 849 phần mộ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Đây là nghĩa trang có số lượng mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin lớn nhất tỉnh Ninh Bình. Khối lượng công việc rất lớn, nhiều phần mộ đã được xây dựng kiên cố qua nhiều lần tôn tạo; quá trình khai quật, lấy mẫu vừa phải bảo đảm tuyệt đối chính xác về chuyên môn, vừa giữ gìn sự trang nghiêm, tôn kính đối với các anh hùng liệt sĩ, đồng thời phải hoàn trả nguyên trạng từng phần mộ sau khi thực hiện.

Ngay từ khi triển khai nhiệm vụ, Đảng ủy, UBND xã Yên Mô đã xác định đây là nhiệm vụ chính trị rất quan trọng. Ban Chỉ đạo được thành lập do đồng chí Bí thư Đảng ủy xã làm Trưởng ban; đồng chí Chủ tịch UBND xã trực tiếp chỉ đạo thực hiện; đồng chí Phó Chủ tịch UBND xã làm Trưởng ban Tổ chức thực hiện việc khai quật lấy mẫu; các đồng chí Uỷ viên BTV Đảng uỷ là Tổ trưởng các tổ giúp việc; Ban CHQS xã là cơ quan thường trực tham mưu tổ chức thực hiện. Cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc với tinh thần trách nhiệm cao, phân công nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất, xuyên suốt.

Trong suốt quá trình thực hiện, nhiều khó khăn đã được đặt ra: khối lượng mộ cần lấy mẫu rất lớn; điều kiện thời tiết nắng nóng; yêu cầu nghiêm ngặt về quy trình chuyên môn; việc bảo quản, quản lý mẫu; xử lý hàng nghìn khối lượng vật liệu sau khai quật; kinh phí hoàn trả, chỉnh trang nghĩa trang... Tuy nhiên, với tinh thần "khó đến đâu tháo gỡ đến đó", các lực lượng luôn chủ động nghiên cứu, tìm giải pháp phù hợp để hoàn thành nhiệm vụ.

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Yên Mô là chủ động, mạnh dạn áp dụng cách làm mới, sáng tạo trong việc tổ chức thi công. Sau nhiều lần khảo sát, nghiên cứu kết cấu các hàng mộ và trao đổi với lực lượng chuyên môn, địa phương đã lựa chọn phương án khai quật hợp lý, giúp giảm khối lượng đào đắp, tiết kiệm nhân lực, vật tư, chi phí và rút ngắn rất nhiều về thời gian thực hiện nhưng vẫn bảo đảm tuyệt đối quy trình kỹ thuật, sự trang nghiêm của nghĩa trang và không ảnh hưởng đến chất lượng chuyên môn.

Cách làm chủ động, sáng tạo của xã Yên Mô đã được thực tiễn khẳng định và được các đoàn công tác của Trung ương, Quân khu và tỉnh ghi nhận, đánh giá cao. Qua các đợt kiểm tra thực tế tại Nghĩa trang Liệt sĩ Yên Mô, các đồng chí lãnh đạo đều biểu dương tinh thần trách nhiệm, sự quyết tâm của địa phương trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Đặc biệt, đoàn công tác do Trung tướng Lương Văn Kiểm- Tư lệnh Quân khu 3 kiểm tra đã đánh giá cao tinh thần chủ động, sáng tạo của xã trong việc nghiên cứu, áp dụng phương án tổ chức thi công khoa học, rút ngắn thời gian thực hiện nhưng vẫn bảo đảm tuyệt đối quy trình chuyên môn, sự trang nghiêm của nghĩa trang và chất lượng từng mẫu hài cốt. Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, lãnh đạo UBND tỉnh, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Ninh Bình cũng đã ghi nhận, biểu dương sự lãnh đạo quyết liệt của cấp ủy, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị cùng cách làm sáng tạo, hiệu quả của xã Yên Mô, coi đây là mô hình có nhiều kinh nghiệm thực tiễn để tham khảo trong quá trình triển khai nhiệm vụ.

Thành công của nhiệm vụ còn là kết quả của sự chung sức, đồng lòng của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Các lực lượng quân sự, công an, y tế, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị- xã hội, đoàn viên, hội viên, các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, nhà hảo tâm cùng đông đảo Nhân dân đã chung tay hỗ trợ bằng công sức, vật chất, kinh phí và nhiều việc làm thiết thực. Đặc biệt, thân nhân các gia đình liệt sĩ luôn chia sẻ, đồng thuận, tin tưởng và phối hợp chặt chẽ với địa phương, tạo điều kiện thuận lợi để nhiệm vụ được triển khai đúng kế hoạch.

Toàn bộ quá trình lấy mẫu được tổ chức nghiêm túc, chặt chẽ, đúng quy trình chuyên môn. Mỗi phần mộ đều được thực hiện đầy đủ các nghi lễ tâm linh, từng mẫu hài cốt được lấy, niêm phong, quản lý, bàn giao theo đúng quy định, bảo đảm tính chính xác, khách quan và khoa học phục vụ công tác giám định ADN.

Kết quả, xã Yên Mô đã triển khai lấy mẫu đối với toàn bộ 849 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, trong đó thu được 802 mẫu hài cốt đủ điều kiện phục vụ giám định ADN. Đây là kết quả của tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết, quyết tâm cao của toàn thể cán bộ, chiến sĩ và các lực lượng tham gia thực hiện nhiệm vụ.

Việc hoàn thành công tác lấy mẫu trước thời hạn 149 ngày không chỉ thể hiện tinh thần chủ động, sáng tạo, quyết tâm cao của địa phương mà còn mở ra hy vọng để nhiều gia đình sớm tìm lại được tên tuổi người thân đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Ngay sau khi hoàn thành công tác lấy mẫu, xã Yên Mô đang khẩn trương triển khai chỉnh trang, tu sửa toàn bộ Nghĩa trang Liệt sĩ, hoàn trả nguyên trạng các phần mộ, lát lại những khu vực bị ảnh hưởng, thay thế các hạng mục xuống cấp, tổng dọn vệ sinh, tạo cảnh quan xanh- sạch- đẹp, bảo đảm sự trang nghiêm để chuẩn bị cho các hoạt động tri ân nhân dịp Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh- Liệt sĩ (27/7/1947- 27/7/2026).

Mỗi phần mộ được chăm sóc chu đáo, mỗi mẫu ADN được lấy đúng quy trình không chỉ là kết quả của một nhiệm vụ chuyên môn mà còn là biểu hiện sinh động của lòng biết ơn, của trách nhiệm và nghĩa tình đối với các Anh hùng liệt sĩ. Đó cũng là lời khẳng định rằng, dù chiến tranh đã lùi xa, nhưng sự tri ân của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc sẽ không bao giờ phai nhạt.

Một số hình ảnh tiêu biểu:

Tác giả: Bùi Thắng- Chính trị viên phó Ban CHQS xã Yên Mô