Lễ hội truyền thống tại địa phương là một sinh hoạt văn hóa dân gian có lịch sử lâu đời, gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng dân cư. Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội không chỉ là dịp để nhân dân tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân mà còn góp phần gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của quê hương. Những hoạt động diễn ra trong lễ hội hiện nay đang được địa phương duy trì và phục dựng nhằm phục vụ công tác bảo tồn di sản, đồng thời tạo cơ sở tư liệu quan trọng trong quá trình đề nghị công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia.

Lễ hội thường được tổ chức vào mùng 3-4  tháng giêng hàng năm tại khu vực di tích, thu hút đông đảo nhân dân trong và ngoài địa phương tham gia. Các hoạt động của lễ hội được chia thành hai phần chính: phần Lễ và phần Hội, thể hiện sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố tín ngưỡng truyền thống và các hoạt động văn hóa, thể thao cộng đồng.

Phần Lễ được tổ chức trang nghiêm theo nghi thức truyền thống. Mở đầu là lễ dâng hương tại di tích, với sự tham gia của đại diện cấp ủy, chính quyền địa phương, ban khánh tiết, các bậc cao niên cùng đông đảo nhân dân. Nghi thức dâng hương nhằm bày tỏ lòng thành kính, tưởng nhớ công lao của các bậc tiền nhân, những người có công chữa trị cho nhà vua và nhân dan trong làng, đồng thời cầu mong quốc mưa thuận gió hòa, nhân dân ấm no, hạnh phúc.

Tiếp đó là các nghi lễ truyền thống như lễ rước, lễ tế và các nghi thức tâm linh khác được thực hiện theo phong tục của địa phương. Những nghi thức này được chuẩn bị công phu, với sự tham gia của đội tế lễ, đội rước và sự tham gia cổ vũ của đông đảo nhân dân trong làng. Các bậc cao niên, người am hiểu phong tục tập quán đóng vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn và duy trì đúng trình tự các nghi thức, góp phần giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống của Lễ hội.

Ảnh: Các đại biểu dự hoạt động phục dựng tại lễ hội

Ảnh: Các hoạt động của Lễ Hội Làng Bồ Vy

Sau phần lễ trang nghiêm là phần hội, diễn ra trong không khí sôi nổi và vui tươi với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao dân gian. Nổi bật trong đó là các trò chơi truyền thống như thi đấu vật dân gian, kéo co, cờ tướng, cùng một số hoạt động giao lưu văn nghệ quần chúng. Những hoạt động này không chỉ tạo nên không khí phấn khởi trong những ngày đầu xuân mà còn góp phần khơi dậy tinh thần đoàn kết, gắn bó cộng đồng và ý thức rèn luyện sức khỏe trong nhân dân.

Đặc biệt, hoạt động thi đấu vật dân tộc thu hút sự quan tâm và cổ vũ của đông đảo người dân. Các đô vật tham gia thi đấu thể hiện tinh thần thượng võ, sức mạnh và sự khéo léo, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa – thể thao của địa phương. Đây cũng là một trong những nét đặc sắc của lễ hội, phản ánh truyền thống thượng võ và tinh thần rèn luyện thân thể của cộng đồng cư dân. Bên cạnh các hoạt động văn hóa, thể thao, lễ hội còn là dịp để nhân dân gặp gỡ, giao lưu, thắt chặt tình làng nghĩa xóm, đồng thời giáo dục truyền thống lịch sử và lòng tự hào quê hương cho thế hệ trẻ. Thông qua các hoạt động lễ hội, những giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn, truyền lại qua nhiều thế hệ, góp phần làm giàu bản sắc văn hóa của địa phương.

Việc duy trì và tổ chức các hoạt động trong lễ hội không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa tinh thần của nhân dân mà còn có ý nghĩa quan trọng trong công tác bảo tồn di sản văn hóa gắn với di tích. Đây là nguồn tư liệu thực tiễn có giá trị phục vụ việc nghiên cứu, lập hồ sơ khoa học, tiến tới công nhận Lễ hội truyền thống “Hội vật võ Làng Bồ Vy” là di sản văn hoá phi vật thể cấp Quốc gia trong thời gian tới.

Trong thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục quan tâm bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của lễ hội; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân tích cực tham gia giữ gìn di sản văn hóa của quê hương. Qua đó, góp phần xây dựng đời sống văn hóa cơ sở ngày càng phong phú, bền vững, gắn với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử.

            Thu Hương, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Yên Mô.